مصاحبه با دکتر شامخی، دبیر کمیتۀ علمی کنگرۀ بین‌المللی اخلاق در علوم و فناوری

 

 

دکتر شامخی، دبیر کمیتۀ علمی کنگرۀ بین‌المللی اخلاق در علوم و فناوری:

 


«مشارکتِ پژوهشگران در ارسال خلاصه مقالات خوب بوده است، اما انتظار بیش از این است»

 


اشاره
آذر ماه 1396 به اهتمام انجمن ایرانی اخلاق در علوم و فناوری، کنگره‌ای بین‌المللی برگزار خواهد شد که در آن مهم‌ترین موضوعات و مسائل اخلاق علم و فناوری مورد بحث و بررسی پژ.هشگران این حوزه قرار خواهد گرفت. از زبان دبیر کمیتۀ علمی کنگره، با ابعاد این گردهم‌آیی بزرگ بین‌المللی آشنا می‌شویم.
کنگره بین‌المللی «اخلاق در علوم و فناوری» در چه محورهایی برگزار می‌شود؟ آیا مهلت فراخوان کنگره به پایان رسیده یا هنوز فرصتی برای ارسال چکیده مقالات باقی است؟ داوری خلاصه مقالات چگونه و چه زمانی انجام خواهد شد؟ اینها پرسش‌هایی است که پاسخ‌شان را از زبان دکتر تقی شامخی، دبیر علمی کنگره بین‌المللی «اخلاق در علوم و فناوری» می‌خوانیم.
دکتر تقی شامخی استاد پیش‌کسوت دانشگاه تهران و عضو پیوستۀ انجمن ایرانی اخلاق در علوم و فناوری، درباره محورهای در نظر گرفته شده برای کنگره بین‌المللی «اخلاق در علوم و فناوری» گفت: چنانکه در سایت و پوسترهای کنگره آمده، تلاش شده است تمام زمینه‌های مربوط به اخلاق علم و فناوری در این کنگره مورد توجه قرار گیرد.
وی در بارۀ محورهای کلی پنج‌گانۀ کنگره و شخصیت‌های مدیریت کنندۀ هر یک از این محورها گفت: برنامه‌ریزی برای اجرای هر چه بهتر مباحث به استادان و پژوهشگران نام آشنا سپرده شده است. برنامه‌ریزی محور نخست یعنی «مبانی و مبادی اخلاق در علوم و فناوری» با مسئولیت دکتر جوادی، از استادان مطرح حوزۀ اخلاق انجام می‌شود. «اخلاق حرفه‌ای در علوم و فناوری» دومین محور این کنگره است و مسئولیت آن را دکتر باقری، از پژوهشگران مطرح اخلاق پزشکی و زیستی، به عهده دارد. محور سوم «اخلاق و مدیریت علوم و فناوری» است که در این محور مسائل عمدۀ سیاست‌گذاری و مدیریتی در حوزۀ اخلاق علم و فناوری مورد توجه خواهد گرفت و دکتر فرجی‌دانا، از استادان برجستۀ دانشگاه و با سابقۀ ارزشمند در مدیریت عالی حوزۀ علم و فناوری مسئولیت آن را پذیرفته است. «اخلاق در علوم و فناوری و سیاست عمومی» چهارمین محور کنگره است که دکتر سراج زاده، از جامعه‌شناسان مطرح کشور مسئولیت را به عهده دارد و در آخرین محور که مسئولیت آن با خانم دکتر ایرجی‌زاد، از استادان فعال در حوزۀ اخلاقِ فناوری از دانشگاه صنعتی شریف است، موضوع اخلاق در علوم و فناوری‌های نوین مد نظر قرار می‌گیرد.


دکتر شامخی که خود استاد منابع طبیعی است و «محیط زیست» از حوزه‌های مهم مورد علاقۀ او است افزود: در نظر داشتیم موضوع «اخلاق و محیط‌زیست» را به عنوان یک محور مستقل مد نظر قرار دهیم، اما در نهایت این موضوع در زیرشاخه سیاست عمومی قرار گرفت.


وی همچنین اشاره داشت: با توجه به اینکه کنگره، بین‌المللی است، سعی کرده‌ایم شرایط استفاده از پژوهشگران و استادان خارجی را تا حد ممکن فراهم کنیم.


دکتر شامخی در بارۀ نحوۀ استقبال از فراخوان کنفرانس بیان کرد: با ارتباطاتی که با مجامع مختلف برقرار شد و اطلاع‌رسانی‌هایی که صورت گرفت، خلاصه مقالات قابل توجهی به دبیرخانه کنگره رسیده است؛ با این حال انتظار ما بیش از این است. به باور ما در کشوری با داعیۀ حاکمیت ارزش‌های اسلامی وقتی پای اخلاق در میان می‌آید و ما خود را پیرو پیامبری می‌دانیم که رسالتش را تکمیل امر اخلاق می‌داند، کنگره‌ای با محوریت اخلاق حساسیت بیشتری را باید برانگیزد. به‌ویژه اینکه ما در کشوری در حال توسعه هستیم و با چالش‌های فراوانی در زمینۀ اخلاق توسعه مواجه‌ایم. در جوامع در حال توسعه، تغییرات می‌تواند با تنش‌ها و بی‌اخلاقی‌هایی همراه گردد. در چنین شرایطی فرهیختگان باید به امر اخلاق توجه بیشتری نشان دهند و استقبال گسترده‌تر از کنگره‌ای با عنوان اخلاق انتظار به‌جایی است. به نظر می‌رسد این انتظار آن چنان که باید برآورده نشده، هر چند با روند دریافت خلاصه مقالات امیدواریم به مطلوبی که در نظر داریم نزدیک شویم. دبیر علمی کنگره بین‌المللی «اخلاق در علوم و فناوری» در پاسخ به این پرسش که آیا احتمال تمدید مهلت فراخوان وجود دارد یا خیر؟ اظهار داشت: از آنجا که کنگره در نیمه آذر برگزار می‌شود، امکان تمدید مهلت ارسال خلاصه مقالات تا نیمۀ مهر وجود دارد و البته باید زمان کافی برای داوری و آماده ساختن شرایط ارائۀ مقالات برتر هم در نظر گرفته شود.


دکتر شامخی با به‌جا توصیف کردن دغدغۀ داوری مناسب در بارۀ خلاصه مقالات چنین ادامه داد: در کنگره بین‌المللی «اخلاق در علوم و فناوری» از مسئولان هر محور خواسته شده است 10 داور معرفی کنند تا داوری خلاصه مقالات در دقیق‌ترین سطح انجام شود. به این ترتیب هر خلاصه مقاله برای سه داور ارسال می‌شود تا پس از ارزیابی صورت گرفته، بر اساس پرسش‌های درخواست شده، مقالات برتر انتخاب شوند. وی برخی کارشناسان و خبرگانی را که در امر سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی هر چه بهتر کنگره، تا کنون از مساعدت فکری آنها استفاده شده است از این قرار ذکر کرد: دکتر محقق داماد، دکتر حبیبی، دکتر فنایی، خانم دکتر اعوانی، خانم دکتر پارساپور، که استادان حوزۀ الهیات و فلسفه‌اند؛ دکتر خانیکی، دکتر فراستخواه، دکتر جوادی‌یگانه و خانم دکتر جواهری که استادان حوزۀ جامعه‌شناسی هستند؛ دکتر عشایری از استادان حوزۀ روان‌شناسی و علوم عصبی؛ آقای ملکیان، آقای منصوری، دکتر فلاح از پژوهشگران اخلاق کاربردی و حرفه‌ای؛ نیز دکتر فیرحی و دکتر مومنی از استادان علوم سیاسی و اقتصاد؛ همچنین دکتر میلی منفرد و دکتر سالار آملی از مسئولان ارشد سیاست‌گذاری علمی کشور؛ و نهایتاً دکتر معین که ریاست کنگره را به عهده دارند و دکتر تابعی و دکتر شمسی از پزشکان پژوهشگر در زمینۀ اخلاق زیستی و پژشکی، که در قالب مصاحبه یا عضویت در کارگروه‌های مختلف از مشاورۀ ایشان بهره برده‌ایم.


دبیر علمی کنگره بین المللی «اخلاق در علوم و فناوری» ضمن اظهار سپاس از محققانی که در تمام محورها و زیرشاخه‌های اعلام شده در فراخوان، با ارسال خلاصه مقاله به پربارتر شدن کنگره کمک کردند، از پژوهشگران حوزه‌هایی مانند نانو و محیط‌زیست و حوزۀ اخلاق زیستی درخواست مشارکت بیشتر کرد و یادآور شد که با تغییرات چشم‌گیری که در زمینۀ فناوری‌های مرتبط با ژنتیک پدید آمده، چالش‌های اخلاقی این حوزه هم فراوان است، اما کمتر در این زمینه شاهد ارسال مقاله بوده‌ایم.
وی ادامه داد: در حوزه علوم انسانی و اجتماعی به صورت معمول تعداد مقالات بیشتر بوده است؛ انتظار داریم با توجه به نیاز شدید حوزه‌های مختلف اخلاق مهندسی، محققان این حوزه هم اقبال لازم را نشان دهند. دبیر علمی کنگره، درباره پیش-همایش‌های برگزار شده نیز گفت: سمینارهایی با هدف جلب توجه مجامع علمی و آشنایی با کنگره و مشارکت هر چه بیشتر محققان تا کنون به اجرا در آمد که از جملۀ آن می‌توان به اجرای برنامه‌هایی در دانشگاه مفید قم، دانشگاه بوعلی همدان و دانشگاه خواجه نصیر، و یک برنامۀ ویژه در مؤسسه تحقیقات سیاست‌های علمی کشور اشاره کرد.


وی ضمن اظهار تشکر از مسئولان و پژوهشگران مراکزی همچون پژوهشگاه مطالعات فرهنگی و علوم انسانی که برای برنامه‌ریزیِ هر چه بهتر کنگره از هیچ همکاری دریغ نکردند، از سایر مراکر علمی و تحقیقاتی دعوت کرد کنگره را از آنِ خود بدانند و فرصت را برای عرضۀ دست‌آوردهای خود در زمینه‌های مرتبط با اخلاقِ علم و فناوری مغتنم بشمارند.

پوستر کنگره

newposter-small

تاریخ های مهم

calendar2
تاریخ برگزاری: 13-17 آذرماه 96
مهلت ارسال چکیده مقالات: 96/06/31
تمدید ارسال چکیده مقالات: 96/07/31
مهلت ثبت نام زودهنگام: 96/06/31
مهلت ثبت نام با تاخیر: 96/8/30